30 năm
kể từ khi phát hiện dầu trong móng mỏ Bạch Hổ, Vietsovpetro đã khai thác hơn
180 triệu tấn dầu từ đối tượng này. Sau Bạch Hổ, hàng loạt mỏ dầu khí khác
trong móng đã được đưa vào khai thác ở thềm lục địa Việt Nam. Các bạn đồng
nghiệp quốc tế thường quan tâm Vietsovpetro tìm thấy và khai thác dầu trong đá
móng như thế nào?

Cũng
còn nhiều bí ẩn về tầng móng mà ngay chính những người làm công tác thăm dò và
khai thác ở Vietsovpetro đang tiếp tục khám phá. Hướng ngoại về lòng đất, phải
mất 40 năm giờ mới hiểu được dị thường trọng lực -2 miligal trên cấu tạo Bạch
Hổ (công ty Mobil thu được vào năm 1974) liên quan đến mật độ tầng móng granit
nứt nẻ chứa đựng hơn 180 triệu tấn dầu thu hồi; còn công ty Exploration
Consultance năm 1979 minh giải dự báo đây là một vòm muối. Tài liệu địa chấn
mới 3D-4C năm 2015 của Vietsovpetro bước đầu đã cho bức tranh chi tiết về bề
mặt móng mỏ Bạch Hổ, hứa hẹn những thông tin mới khi minh giải trường sóng
ngang và giải thích bản chất các dị thường biên độ địa chấn mà lâu nay được
Vietsovpetro sử dụng định hướng khi khoan trong móng. Hướng nội về tập thể, vào
tháng 4/2015, chuyện tiếu lâm thợ khoan “ngủ quên” nên Vietsovpetro khoan vào
móng mỏ Bạch Hổ mới được chuyên gia của Gazprom International giải mã: Đầu năm
1987, một chuyên gia của Vietsovpetro quá lo cho việc khai thác dầu từ tầng
trầm tích và không tin vào móng nên đã báo cáo gấp lên cấp trên khiển trách
lãnh đạo Cục khoan Biển lúc bấy giờ đã khoan sâu 70 m trong móng ở giếng khoan
BH-1. Thực tế, giếng BH-1 đã kết thúc ở độ sâu 3.178 m với thiết kế sâu 3.800 m,
còn hơn 600 m chưa khoan hết theo thiết kế.

Ngày 6/9/1988 bắt đầu khai thác dầu từ tầng móng mỏ Bạch Hổ, đưa sản lượng những năm sau tăng vọtNgày 6/9/1988 bắt đầu khai thác dầu từ tầng móng mỏ Bạch Hổ, đưa sản lượng những năm sau tăng vọt

Khác
với cách tìm dầu “thông thường” chỉ khoan xuống hết phần đá mềm và dừng lại khi
chạm vào đá cứng – “móng”, Vietsovpetro đã thiết kế và khoan các giếng thăm dò
đầu tiên ở mỏ Bạch Hổ mở vào móng 20 – 30 m và xác nhận bằng mẫu lõi. Tuy
nhiên, do chất lượng hạn chế của công nghệ địa chấn 2D lúc đó, cùng với sự hiện
diện của màn chắn “không phân dị” (SH-10 hay nóc “E”) che lấp lát cắt Oligoxen,
thực tế chiều sâu thiết kế của các giếng thường được tăng thêm 100 – 150 m dự
phòng. Việc khoan sâu vào móng cho phép Vietsovpetro nghiên cứu về các thành
tạo trước Đệ Tam nằm lót dưới đáy bể trầm tích Cửu Long, mà trong đó có “các
khối nâng của tầng chứa Paleozoi, Mezozoi được các tầng sinh Đệ Tam phủ lên là
đối tượng tìm kiếm đáng được quan tâm” (trang 46, Báo cáo “Cấu trúc địa chất và
triển vọng dầu khí thềm lục địa phía Nam Việt Nam”, Tập thể tác giả Công ty Dầu
khí II, Vũng Tàu – 1981).

Thực tế
minh chứng, cách tiếp cận toàn diện và triệt để của Vietsovpetro, vừa thăm dò,
thẩm lượng các tầng dầu nông để nhanh đưa vào khai thác, vừa thu thập số liệu
nghiên cứu các tầng sâu là hoàn toàn đúng và hiệu quả. Năm 1985, tại giếng thăm
dò BH-4 ở vòm Bắc Bạch Hổ, Vietsovpetro đã kết hợp thẩm lượng tầng dầu Mioxen
với việc phát hiện tầng dầu Oligoxen. Năm 1987, khi thẩm lượng dầu Oligoxen ở
giếng BH-6, Vietsovpetro đã phát hiện tầng dầu sản lượng cao (lưu lượng giếng
505m3/ngày) trong đá móng granit phong hóa sau khi nổ mìn (torpedo) ở độ sâu
3.508 – 3.515m. Kết quả này là do Vietsovpetro đã rút kinh nghiệm từ 2 lần thất
bại thử vỉa trong móng trước đó ở giếng BH-3 (do tầng chứa đặc xít) và giếng
BH-1 (do bộ thử vỉa bị tắc vỏ trấu). Ở cả 2 giếng đó đều khoan vào móng trên 70
m, lấy mẫu lõi có dấu hiệu dầu và bị mất tuần hoàn dung dịch khoan giống như ở
giếng BH-6.

Sau
phát hiện dầu ở móng phong hóa, Vietsovpeto tập trung nỗ lực vừa khai thác dầu
Oligoxen ở khu vực ưu tiên vừa kết hợp thăm dò – thẩm lượng sâu trong móng từ
những giàn cố định đang hoạt động. Ngày 25/5/1988 Vietsovpetro bắt đầu thiết kế
giếng thăm dò BH-47R xuống móng kết tinh ở vòm Trung tâm với chiều sâu thẳng đứng
3.300m, dự kiến khoan xiên từ MSP-1 về khu vực chân đế MSP-2. Trong lúc chờ vật
tư thi công, Vietsovpetro đã thực hiện đề xuất của lãnh đạo Cục khoan Biển ngày
24/6/1988, thử vỉa lại tầng móng ở giếng BH-1 đang cạn kiệt dầu từ Mioxen. Kết
quả, ngày 5/9/1988 dòng dầu từ nóc móng đã phun mạnh với lưu lượng 407 tấn/ngày
và giếng BH-1 lập tức được đưa vào khai thác (ngày 11/9/1988) qua bộ cần khoan
đường kính 89 mm. Sau đó, Vietsovpetro đã khoan giếng thẩm lượng BH-2 thẳng đứng
từ MSP-2 thay cho giếng BH-47R và các giếng khai thác sớm tầng móng như BH-401,
402, 403. Riêng quyết định ưu tiên thử lại giếng BH-1 đã đẩy nhanh tiến độ khai
thác dầu từ tầng móng sớm hơn dự định khoảng 4 tháng.

Việc
rút ngắn thời gian đưa tầng dầu móng mỏ Bạch Hổ vào khai thác xuống còn 16
tháng kể từ ngày có phát hiện, nhất là vào thời điểm lịch sử khó khăn của nền
kinh tế Việt Nam và rất khắc nghiệt, nhạy cảm đối với các giàn khai thác dầu đã
được xây dựng đón đầu ngoài biển, cho thấy rất nhiều trí lực của Vietsovpetro
đã được huy động cho công việc quyết liệt và cam go này, đồng thời chỉ ra hiệu
quả to lớn của công tác thăm dò địa chất mang tính chuyên nghiệp cao ở
Vietsovpetro.

Vào
những giai đoạn sau, công tác thẩm lượng và khoan khai thác tầng móng nứt nẻ mỏ
Bạch Hổ càng tăng thêm những chiều sâu lớn: 4.450m, 4.650m, có chỗ 5.000m. Khó
khăn lớn và quan trọng nhất khi thi công giếng khoan là xác định chính xác
chiều sâu gặp móng để trám ống trung gian đường kính 245 mm đúng trên nóc móng,
đảm bảo an toàn khoan trong móng. Nếu trám ống quá sớm chưa đến móng, trầm tích
còn lại dưới đế ống chống sẽ sập lở gây phức tạp, đôi khi phải tốn trám thêm
một cấp ống chống lửng. Nếu trám muộn, khoan vào nóc móng sẽ mất dung dịch toàn
phần gây sự cố kẹt cần khoan, có khi phải bỏ giếng cắt thân khác, như ở giếng
BH-430 (năm 1993), phải mất thêm 3 tháng để khoan thân mới vào móng.

Bên thi
công luôn luôn yêu cầu có bản đồ cấu trúc nóc móng chi tiết để chống ống kịp
thời, nhưng ở 3 – 4 km dưới đất, độ sâu nóc móng theo địa chấn 3D đều tương
đối. Bề mặt móng gồ ghề không khác Núi Lớn, chỉ đi chệch ra vài mét là địa hình
thay đổi lên cao hoặc xuống thấp, có khi xuống vực sâu. Các chuyên gia giám sát
địa chất của Vietsovpetro đã tìm tòi và áp dụng thành công giải pháp “bắt móng”
hữu hiệu, nhờ đó hàng loạt giếng khoan xuống móng của Vietsovpetro do nhà thầu
hay nội bộ thi công đều đã khoan mở móng an toàn và tiết kiệm chi phí. Riêng ở
giếng BH-9001 khoan năm 2001, dù thời tiết bão nhưng Vietsovpetro không phải
đợi để huy động thiết bị và đo địa vật lý giếng khoan, vẫn xác định chính xác
độ sâu trám ống vào nóc móng, tiết kiệm được khoảng gần 1 triệu USD tiền thuê
giàn khoan và đo địa vật lý giếng khoan.

Đã 30
năm có duyên với dầu tầng móng mỏ Bạch Hổ, những chuyên gia thăm dò khai thác
vẫn còn nhiều trăn trở về công nghệ gia tăng thu hồi nguồn tài nguyên quý báu
này, được bàn luận sôi nổi tại hội thảo khai thác móng ở giai đoạn cuối tổ chức
ngày 2/11/2017 tại Vietsovpetro.